چرا بینی بعد از عمل خشک می‌شود؟

خشکی بینی بعد از عمل پدیده‌ای است که بسیاری از افراد پس از جراحی با آن روبه‌رو می‌شوند. این موضوع ممکن است ناخوشایند و کلافه‌ کننده باشد. در واقع، بینی بخشی از دستگاه تنفسی است که باید رطوبت و دمای هوا را تنظیم کند. زمانی که عمل جراحی انجام می‌شود، پوشش داخلی بینی دچار التهاب و تغییراتی می‌گردد و این تغییرات، رطوبت بینی را کاهش می‌دهند و باعث احساس خشکی می‌شوند. 

انواع خشکی بینی 

برخی از افراد بعد از انجام جراحی بینی به خشکی بینی دچار می‌شوند که انواع مختلفی داشته و هر کدام از آن ویژگی های خاص خود را دارد. به طور کلی انواع خشکی بینی عبارتند از:

1. خشکی ناشی از آسیب مخاطی: طی عمل، برش‌ها و تغییرات اندکی روی لایه درونی بینی ایجاد می‌شود که باعث کم شدن ترشحات طبیعی شده و احساس خشکی را موجب می‌سازد.
2. خشکی به‌دلیل استفاده از پانسمان و اسپلینت: گذاشتن تامپون، اسپلینت داخلی یا خارجی و چسب‌های مختلف، مقدار جریان هوا را کاهش می‌دهد و سطح داخلی بینی خشک می‌گردد.
3. خشکی دارویی: مصرف برخی داروها پس از جراحی، مثل آنتی‌هیستامین یا آرام‌کننده‌ها، رطوبت بدن را کم می‌کند و خشکی درون بینی را تشدید می‌نماید.
4. خشکی مرتبط با توربینت‌ها: در صورت برداشته شدن بیش از اندازه بافت شاخک‌های بینی، لایه‌های مخاطی باقی‌مانده نمی‌توانند رطوبت لازم را نگه دارند و فرد حالت خشکی طولانی‌مدت احساس می‌کند.
5. خشکی ناشی از تورم داخلی: بعد از عمل، ورم موقت بافت‌های داخلی، خروج ترشحات را دچار اختلال می‌کند؛ این فرآیند گاهی منجر به خشکی و گرفتگی همزمان می‌شود.

علت خشکی بینی بعد از عمل

خشکی بینی بعد از عمل زمانی روی می‌دهد که بافت‌های داخلی بینی حساس‌تر از قبل شوند. در طول جراحی، سطح مخاط دچار برش و آسیب‌های جزئی می‌گردد. این مخاط در حالت عادی، رطوبت ایجاد می‌کند و مخاط بینی را پوشش می‌دهد. اگر طی جراحی بخش‌هایی از آن تحریک یا برداشته شود، رطوبت داخل بینی کم خواهد شد. همچنین موارد زیر می‌توانند این موضوع را تشدید کنند:

استفاده از اسپلینت و پانسمان

پس از جراحی، برای مدتی درون یا روی بینی از اسپلینت، گاز استریل و چسب استفاده می‌شود. این ابزارها تماس طبیعی هوا با سطح بینی را کاهش می‌دهند و خشک شدن داخل و حتی سطح بیرونی بینی را به‌همراه دارند.

داروهای تجویز شده بعد از عمل

برخی داروها مانند آنتی‌بیوتیک‌ها، مسکن‌ها و آنتی‌هیستامین‌ها مایعات بدن را کم می‌کنند. این کاهش رطوبت می‌تواند داخل بینی را خشک کند.

کم‌آبی بدن

نرسیدن آب کافی به بدن، گردش مایعات را کاهش می‌دهد. در نتیجه، بافت‌های مخاطی بینی نیز رطوبت خود را از دست می‌دهند.

شرایط محیطی نامساعد

زندگی در محل‌هایی که هوا خشک است یا وجود گرمای زیاد در محیط خانه باعث تبخیر سریع‌تر رطوبت بینی می‌گردد.

عوامل تشدید کننده خشکی بینی

برخی شرایط هستند که ممکن است خشکی بیشتری را ایجاد کنند که شامل موارد زیر می‌باشند:

• استفاده طولانی‌ مدت از اسپری‌های ضد احتقان: این اسپری‌ها جریان رطوبت مخاط را کم می‌کنند.
• عفونت‌های دستگاه تنفسی: عفونت می‌تواند غشای مخاطی را تحریک کند و در نتیجه بینی خشک‌تر شود.
• تغییرات هورمونی در بانوان: در دوران یائسگی، رطوبت بخش‌های مخاطی بدن کمتر می‌شود و این حالت می‌تواند خشکی را بیشتر کند.
• سندرم شوگرن: بیماری خودایمنی که سبب خشکی مخاط بینی و سایر نقاط بدن می‌شود.
• تورم داخل بینی: گاهی در اثر عفونت یا التهاب، مایع مخاطی بیش‌ازحد ترشح می‌گردد و پس از خروج آن، احساس خشکی باقی می‌ماند.

علائم خشکی بینی بعد از عمل

علائمی که نشان‌ دهنده خشکی بینی پس از جراحی هستند، گاهی با موارد دیگری مانند گرفتگی بینی یا خون‌ریزی اشتباه گرفته می‌شوند. اما این نشانه‌ها کمک می‌کنند تا فرد زودتر متوجه این عارضه شود:

• سوزش یا احساس خارش درون بینی: تماس هوای عبوری با جداره خشک بینی ممکن است سوزش ایجاد کند.
• پوسته‌ پوسته شدن سطح درونی یا بیرونی بینی: زمانی که رطوبت کافی نیست، پوسته‌های ریز در بینی ظاهر می‌شوند.
• احساس کمبود هوا درحالی‌که بینی باز است: این مشکل ناشی از تحریک پایانه‌های عصبی و تورم خفیف مخاط است.
• خون‌ریزی‌های کوچک: ترک‌های ریز یا زخم درون بینی، خون‌ریزی‌های کم اما آزار دهنده‌ای را پدید می‌آورند.
• سر درد یا فشار در ناحیه صورت: التهاب و خشکی ممکن است باعث درد در پیشانی و اطراف سینوس‌ها شود.

مدت زمان ماندگاری خشکی بینی

طول دوره خشکی بینی پس از عمل، بستگی زیادی به شرایط بدن هر فرد و نوع جراحی دارد، گاهی خشکی در عرض چند هفته برطرف می‌شود و در برخی افراد هم ممکن است این حالت چند ماه ادامه پیدا کند. نوع مراقبت‌های پس از عمل، میزان التهابات داخلی و مراقبت‌های معمول در خانه تعیین می‌کنند که خشکی بینی تا چه زمانی ادامه داشته باشد.

اگر مراقبت های بعد از جراحی بینی به خوبی رعایت شوند، پوست و مخاط بینی سریع‌تر بازسازی می‌شود. در بیشتر موارد، با ترمیم غشای مخاطی و برگشت گردش خون و مایعات، احساس خشکی فروکش کرده و فرد می‌تواند تنفس راحت‌تری داشته باشد.

پیشگیری از خشکی بینی بعد از عمل

برای کاهش احتمال ایجاد خشکی بینی، راهکارهای ساده‌ای وجود دارد که می‌توان از آغاز دوره نقاهت جراحی تا چند ماه بعد آن‌ها را انجام داد:

مرطوب نگه داشتن فضا

استفاده از دستگاه بخور یا مرطوب‌ کننده در اتاق خواب، شرایط تنفس را بهتر می‌کند. ایجاد بخار آب در محیط، مانع از تبخیر سریع مایعات درون بینی خواهد شد.

افزایش مصرف مایعات

نوشیدن آب به اندازه کافی کمک می‌کند تا غشای مخاطی بینی رطوبت بیشتری را حفظ کند.

اجتناب از مصرف طولانی داروهای ضد گرفتگی

برخی اسپری‌ها یا داروهای ضداحتقان اگر بیش‌ازحد مصرف شوند، اجازه نمی‌دهند مخاط بینی به حالت نرمال برگردد.

رعایت بهداشت بینی

تمیزکردن بینی با محلول‌های نمکی می‌تواند گردوغبار و جرم‌هایی را که مانع تنفس آزاد می‌شوند، خارج کند و به بهبود رطوبت داخلی کمک نماید.

استفاده از پمادهای مرطوب‌کننده

محلول‌ها یا پمادهای ملایم مثل وازلین یا پماد ویتامین A+D روی مخاط بینی، رطوبت درون بینی را بیشتر می‌کند. البته باید از دستور پزشک پیروی نمود.

استراحت کافی و پرهیز از هوای آلوده

در دوران نقاهت، گردوغبار و آلودگی هوا می‌تواند خشکی را بیشتر سازد. استراحت مفید و بودن در محیط تمیز به کاهش خشکی منجر می‌شود.

درمان خشکی بینی بعد از عمل

اگر با وجود رعایت نکات پیشگیرانه، همچنان خشکی بینی آزارتان می‌دهد، می‌توانید درمان‌های زیر را انجام دهید:

شستشوی مداوم با محلول نمکی

اسپری‌های آب‌نمک یا سرم شستشو، با آبرسانی به داخل بینی، به آرامش بافت‌ها کمک می‌کنند. همچنین التهاب را کاهش می‌دهند و مخاط خشک‌شده را نرم می‌نمایند.

استفاده از پمادها و قطره‌های گیاهی

گاهی استفاده از پماد ویتامین آ د یا پماد تتراسایکلین طبق تجویز پزشک مؤثر است. این ترکیبات با حفظ رطوبت، پوست داخل بینی را تسکین می‌دهند. قطره‌های حاوی روغن‌های ملایم گیاهی نیز راهکاری برای مرطوب‌سازی خواهند بود.

بخور آب گرم و اکالیپتوس

بخور آب گرم باعث می‌شود سطح بینی به آرامی مرطوب شود. گاهی ترکیب آب گرم با گیاه اکالیپتوس به ضدعفونی و تمیز کردن مجرای تنفسی کمک می‌کند و احساس خشکی را کمتر نشان می‌دهد.

نوشیدن مایعات و اجتناب از کافئین

خوردن آب، آبمیوه‌های طبیعی و سوپ‌های رقیق باعث بالا رفتن سطح رطوبت بدن می‌شود. اما کافئین، بدن را کم‌آب می‌کند و خشکی را بدتر می‌کند.

محیط مرطوب در محل خواب

قرار دادن دستگاه رطوبت‌ساز در اتاق خواب، کمک می‌کند فرد شب‌ها در رطوبت مناسب بخوابد. این کار از تشدید خشکی در طول شب جلوگیری می‌کند.

روش‌های جراحی در موارد شدید

در شرایطی که دلیل خشکی بینی، برداشتن بیش‌ از حد توربینیت داخل بینی باشد، جراح ممکن است از ایمپلنت برای بازسازی سطح داخلی بینی بهره بگیرد. این روش در موارد نادر که با مشکلات تنفسی گسترده همراه است انجام می‌شود.